ادبیات علمی

ببینید دوستان این شبهه به وجود نیاد که من دارم می‌گم هر کس علمی‌تخیلی نخونده هیچی حالیش نیست یا همه باید بخونن. خیر حرف من چیز دیگه است. این همه گونه‌ی ادبی داریم، من دارم می‌گم این هم کنار اون‌ها ارزشمنده و طرفدارهای خودش رو داره. من سعدی شناس نیستم، ولی می‌دونم سعدی کی بوده و چه کرده. من شکسپیر نمی‌خونم ولی از ارزش کارهاش مطلعم. شمای نوعی هم که رمان عشقی دوست داری، اوکی دوست داری، این حق مسلمته(درست مثل انرژی هسته‌ای) ولی می‌تونی بدونی که علمی‌تخیلی هم مال بچه‌ها نیست و اونی که به جای رمان عشقی علمی‌تخیلی می‌خونه از تو کمتر نیست. تمام حرف من توی این پست این بود که بگم این گونه‌ی ادبی هم مثل بقیه است. می‌تونه محتوای فلسفی داشته باشه، می‌تونه پیام اخلاقی بده، می‌تونه فقط و فقط صرف سرگرمی باشه و هیچ حرفی هم نزده باشه. منتها این طوری نیست که توی جامعه‌ی ما جا افتاده که این ادبیات مال بچه‌هاست و هرکسی که خوند آدم بی‌کلاسیه.

 

خب، بیایین ببینیم چرا همه‌ی کسانی که هر از چندی یک چیزی می‌خوانند، فکر می‌کنند علمی‌تخیلی مال بچه‌هاست!

چرا؟

چون در ایران مجموعه‌ی آثار ژول‌ورن را تحت آثار نوجوانان منتشر می‌کنند؟ آیا شما علمی‌تخیلی غیر از ژول‌ورن هم دیده‌اید؟ آیا هرگز به خودتان زحمتِ این را دادین که در این فضای بی‌کران که اسمش وب هست، به جای گشتن توی سایت‌های خاله‌زنکی، یک تحقیقی هم در این باره بکنید؟

باید خدمتتان بگم که آقای ژول‌ورن برای بچه‌ها نمی‌نوشته، ایشان در فهرستِ نویسندگانی که تعداد نسخه‌های منتشر شده از آثارشان در سطح جهانی مطرح بوده، سومین نویسنده هستند. یعنی سومین نفری که بیشترین تعداد نسخه از آثارشان به زبان‌های متخلف ترجمه شده و فروخته شده.

مشکل کارهای آقای ژول‌ورن این است که تاریخ مصرفش گذشته. در زمانه‌ای که هر بچه‌ای می‌تواند با استفاده از google Earth هر نقطه از زمین را که خواست ببیند، خواندن از یک جزیره‌ی اسرار‌آمیز شاید به اندازه‌ی قرن هجدهم لذت بخش نباشد. هر چند اگر موهبت تخیل و ذهنی خلاق به شما اعطا شده باشد، بی‌گمان همین حالا هم از خواندنِ متن کاملِ این داستان لذت می‌برید.

دو نکته در منتشر شدن آثار ژول‌ورن برای نوجوانان موثر است. یکی این که آقای ژول‌ورن در زمانه‌ای می‌نوشته که هنوز نوشتن از س*ک*س و دیگر موارد مشکل دار، در ادبیات این قدر باب نشده بوده و در نتیجه حالا برای بچه‌ها و نوجوانان مناسب است.

دوم این که چیزی که در ایران از آثار ژول ورن می‌بینید خلاصه‌ای مثله شده و بی‌ارزش از آثار اصلی اوست که خواندنشان برای بچه‌ها راحت است.

شما که فکر می‌کنید کارهای ژول ورن مال بچه‌هاست، آیا تا به حال چیزی از دومای کبیر خوانده‌اید؟ واقعن فکر می‌کنید نثر آقای دوما خیلی برتر از ژول‌ورن بوده؟ خب دیگر، ما ایرانی‌ها روحیه‌ی تحقیق و تفحص و یادگیری نداریم. هر چی به‌امان گفتند همان است که گفتند.

آقای ژول‌ورن پدر ادبیات‌علمی نامیده می‌شوند، ولی اسم ایشان مترادف نیست با علمی‌تخیلی. علمی‌تخیلی به قول هارلن الیسن، زندگیِ آدمیزاد را در تقابل با تکنولوژی بررسی می‌کند. آیا شما در یک داستان رئال یا یک داستان رومنس می‌توانید به سرنوشت انسان در آینده بپردازید؟ آیا می‌توانید تقابل فرهنگ‌ها، جنگ‌ها، تغییر و تحول ادیان و مذاهب، تغییر و تحول روح و وجدانِ آدمی در گذر زمان را، در یک داستانِ واقع‌گرا و کلاسیک بررسی کنید؟

خیر نمی‌توانید. ادبیات علمی به دلیل ماهیتش بستر بحث‌های فلسفی و اجتماعی و روانشناسانه‌ی بسیار بسیار عمیقی است که بچه‌ها که هیچ، اکثر بزرگ‌سالان هم از پسش برنمی‌آیند. پس لطف کنید نگویید علمی‌تخیلی خواندن از سن ما گذشته!

اگر معرفیِ «کتاب‌های آیا آندروییدها خوابِ گوسفند برقی می‌بینند» و«پایان‌طفولیت» را که در همین وبلاگ گذاشتم با دقت بخوانید، می‌فهمید من از چه چیزی صحبت می‌کنم.

ادبیات علمی، ادبیاتِ به چالش کشیدن ذهن‌های ماست.

من نمی‌گویم داستان‌هایی که در آن فضایی‌ها می‌آیند و زمین را تسخیر می‌کنند و می‌روند، علمی‌تخیلی نیستند، هستند. ما علمی‌تخیلی هم داریم که صرفِ سرگرمی نوشته شده باشد و هیچ بحث و محتوای خاصی نداشته باشد، ولی مگر سایر آثار این طور نیستند؟؟ من که ترجیح می‌دهم ماجراهای یک روبات فراری را بخوانم تا ماجراهای حال به هم زن عشق و عاشقی در کتاب‌های ایرانیِ معروف را.

یعنی شما می‌خواهید ادعا کنید آن ماجراهای خاله‌زنکی و حال به هم زنِ عشق و عاشقی بهتر از علمی‌تخیلیِ کودکان هستند؟؟؟

این لینک‌هایی که کنار وبلاگم گذاشتم برای قشنگی نیستند. این‌ها داستان‌های کوتاهِ منتخب(از دید من هستند) که هیچ‌کدامشان محض سرگرمی و کرکر خنده نوشته نشده‌اند و هیچ‌کدام هم برای زیرشانزده سال نیستند. اگر خودتان را خیلی قبول دارید و خیال می‌کنید خیلی این کاره هستید و از ادبیات سر در می‌آورید، وقت بگذارید و دو سه تا یشان را بخوانید تا بفهمید فرق ادبیات کودک و نوجوان و ادبیات بزرگسال چیست.

 

پ.ن. آدم احساس می‌کند توی این مملکت تلاش برای معرفی یک گونه‌ی ادبی که فقط یک سری کتاب معروف از آن منتشر شده و آن هم به اسم نوجوانان، آب توی هاون کوبیند است! ملت ما یاد گرفتند از فرند فید به عنوان چت باکس استفاده کنند و توی فیس‌بوک عکس‌های مهمانی‌هاشان را بگذارند و با جلدِ کتاب‌های کافکا ژست روشنفکری بیاییند. حتا اگر یک کلمه‌اش را نفهمند!

 

/ 13 نظر / 26 بازدید
نمایش نظرات قبلی
آناکین

یعنی مثلا کتاب ... خانم ... رو ول کنیم بشینیم کتاب میعاد با راما رو بخونیم؟ [نیشخند] من نمیدونم چرا هر فیلم یا داستان ایرانی رو که میبینم یا میخونم یاد یه نمونه خارجی میافتم که بخش های +۱۸ رو دوستان سانسور کردن و در فضای خالی به وجود آمده هم چند لیتر آب ( طالبی یا زرشک ) پرکردن و دارن قالب میکنن به ملت !!! شما میدونی چرا؟[نیشخند]

داش آکل

what ever mined can imagine we can build it رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند بنگر که تا چه حد است مقام آدمییت من اولین کتابی که از ژول ورن خوندم مسافرت به ماه بود..... سلام حالت چطوره عزیز...[گل]

fafa

من هم نگفتم منظور تو سعدي و حافظ بود..مي‌گم تو نسبت به اونايي كه به قول خودت م.مودب پور مي‌خونن عميق‌تري و جستجو گري و شايد اصلاً سراغ اون كتابا نري ولي هركسي اندازه عقلش كتاب مي‌خونه..اندازه ي فهمش البته كه بايد جوونا تلاش كنن و گستره‌ي عقل و ديدشون رو افزايش بدن...همونطور كه خودت گفتي تو از حافظ و سعدي اندازه خودت مي‌دوني چه مي‌دوني اون‌ها هم از ژول ورن همينقدر مي‌دونن وفكر مي‌كنن مال بچه‌هاست..پس يه سعدي شناس بايد بياد بگه تو اهل تحقيق نيستي و سطحي هستي..نه تو اندازه‌ي خودت مي‌دوني ولي به جاش از دوما و آسيموف همه چيز مي‌دوني و اون‌ها هم اون ژانر ادبيات رو مي‌شناسن و اندكي از ژول‌ورن مي‌دونن...اما ته اينا مي‌گم اينهمه مستقيم آدم ها رو نبر زير گيوتين...

Bluestar

به فافا: متاسفانه این طوری نیست که میگی. من اگه توی سعدی و حافظ محقق نیستم، ولی حداقل از ارزش و جایگاهشون خبر دارم. و متاسفانه اون ادبیاتی که شما می‌گی ژانر نداره. به‌اش می‌گن ادبیات زرد! زرد به معنای واقعیِ کلمه. یعنی یک چیز مطلقن بی‌ارزش. همه جای دنیا هم داریمش و فقط ایرانی نیست. منتها به هرحال زرده. و خب اونی که ادبیات زرد می‌خونه و فکر می‌کنه علمی‌تخیلی مال بچه‌هاست رو باید انتقاد کرده!!!

لاله

همیشه همینطور بوده عزیز ... همیشه وقتی یکی میاد یه حرف تازه بزنه که در ورای حواس پنجگانه انسان ها باشه از هر طرف رد اش می کنند ... علیه اش جبهه می گیرند ... و هیچ کاری هم که از دستشون بر نیاد مسخره اش می کنند ... رد کردن ادبیات علمی برای آدمایی تو سطح آگاهی منجمد و ایستا بدیهی است ... مسلم هست که نمی تونن بپذیرند و این بیشتر نه به خاطر لج و لجبازی که به خاطر ظرفیت تغییر و پذیرش شون هست ... انسان به ندرت می تونه نظر مثبتی نسبت به اونچه نمی تونه درک یا عینا تجربه کنه داشته باشه ... در مورد رویاها هامون هم همین هست و همینطور در مورد عوالم درون ... جالبه ولی خیلی از اونایی هم که طرفدار ادبیات علمی و حتی داستان های تخیلی هستند باز هم احتمال وجود اونها رو قبول ندارند !!!!!

باور

سلام سمیه اتفاقا همین دو هفته پیش دو تاشون را چاپ کردم و دارم میخونم (خط زندگی را تموم کرده ام اما هنوز دومی را شروع نکرده ام). سمیه برات امکانداره که برای هر کدام از داستان ها, انگلیسیش هم در لینک خودش بزاری.

نارگل

خانوم عزیز برای اینکه ثابت کنید ادبیات علمی و تخیلی صرفا برای کودکان و نوجوانان نیست لازم نیست از ادبیات تند و تشر استفاده کنید. می‌توانید در قالب یک مقاله روان و جذاب این قضیه را تفهیم کنید و ذهن همه مخاطبان خود را که ظاهرا به ضم شما اکثرا انسان های نادان و نابخردی هستند روشن کنید. بنده یکی از کسانی بودم که برای شما نوشته بودم سنم از خواندن کتابهای علمی و تخیلی گذشته اما چرا؟ چون اغلب انسان ها هنگام کودکی و نوجوانی کنجکاوتر هستند و بیشتر دنبال کشف معماهای هیجان انگیز هستند. هرچه سنشان بالاتر می‌رود از کنجکاوی و ماجراجوییشان کمتر می‌شود. شاید به همین دلیل است که این رده سنی بیشتر از این ژانر داستانی استقبال می‌کنند. هرچند که بعضی ها هم وجود دارند مثل شما که اگر هزار و پانصد سالشان هم که باشد باز هم دنبال راز و رمز و هیجان و ماجراجویی هستند و از این ژانر لذت وافر می‌برند. قبل از اینکه جواب دندان شکن به من بدهید کمی فکر کنید.

Bluestar

دست بر قضا اکثر آدم‌ها نمی‌فهمن و دوست هم ندارن که بفهمن. یک نگاهی به حال و روز دنیا بندازید می‌فهمید. نگاه کنید همین الان توی غزه چه خبره و نگاه کنید ببینید توی دنیا چه خبره. نیازی نیست آدم به نوع ادبیات ملت نگاه کنه تا بفهمه که نفهمن! این یک حقیقته که نه میلیارد آشغال توی این زباله‌دونی عظیم توی هم میلولن. آقای ابوریحان بیرونی فرمودن ز گهواره تا گور دانش بجوی، حالا شما اگه فکر می‌کنی آدم از یک سنی به بعد باید در مغزشو تخته کنه و بره دنبال مجله‌ی خانواده خب یک بحث دیگه است.

دانیال بهزادی

مزخرف‌ترین اثر ع.ت.ف هم از صدتا کتاب ف.ر و م.م و .. به‌تر است. این یک حکم کلی‌است که هیچ تبصره‌ای ندارد.