بیایید از کلمات با احتیاط‌ بیشتری استفاده کنیم

مروری بر معنای واژه‌ی عامه‌پسند.

موضوع از آن‌جا شروع شد که اخیرن می‌شنوم برخی‌ها سریالِ محبوبِ من که همانا LOST باشد را با الفاظِ نادرست صدا می‌کنند و آن را با سریال‌های کره‌ای مقایسه می‌کنند.

خب سریال LOST عامه‌پسند محسوب می‌شود. حالا سوال این‌جاست که آیا عامه‌پسند بودن یک چیز، حالا می‌خواهد فیلم باشد، یا کتاب، یا مجله یا هر چیز دیگر، دلیل خوب یا بد بودن آن چیز محسوب می‌شود یا خیر؟

پاسخ این است که خیر.

عامه‌پسند بودن یک محصول، ملاکِ سنجشِ خوبی و بدی آن محصول نیست.

معنای کلمه‌ی عامه‌پسند خیلی واضح مشخص است، عامه‌پسند(popular) به چیزی می‌گویند که با سلیقه‌ی اکثریتِ مردم، یعنی عامه‌ی مردم جور باشد، یعنی عامه‌ی مردم آن را می‌پسندند. این چیزی ممکن است خوب باشد، یا متوسط باشد، یا ضعیف باشد.

بگذارید قضیه را با مثال بیشتر باز کنم.

هر کسی سینمایِ هنری اروپا و یا سینمای معناگرای روسیه(تارکوفکسی به خصوص) را نمی‌پسندد. هر کسی حوصله ندارد سه ساعت سولاریسِ تارکوفسکی را تماشا کند، ولی اکثر مردم به راحتی با سینمای به اصطلاح تجاریِ آمریکا کنار می‌آیند و اگر سولاریس تارکوفسکی را حتا نیم ساعت نتوانند تحمل کنند، اما سولاریس سودربرگ را خیلی راحت تا آخر تماشا می‌کنند.

این یعنی که سینمای هنری و سینمای معناگرا، سلیقه‌ی خاص می‌طلبد. اما فیلم‌های درام، اکشن، ماجراجویانه، جنایی و پلیسی را همه دوست دارند. وقتی می‌گوییم همه دوست دارند، یعنی اکثریت جامعه را در نظر گرفتیم و این طوری می‌شود که سینمای هالیوود به طور کلی عامه‌پسند می‌شود. حالا این وسط یک فیلمی مثل فارست‌گامپ یا مثل جنگ‌ستارگان یا بنهور و السید به لحاظ تکنیک‌های سینمایی هم فیلم‌های عالی و خوبی محسوب می‌شوند و یک فیلمی مثل روزاستقلال یا I am legend به لحاظ تکنیک‌های سینمایی هم چیز ضعیفی است و در عین حال همه دوستشان داشتند.

منظور از تکنیک‌های سینمایی عناصری مثل کارگردانی، سناریو، بازی، جلوه‌های ویژه، فضاسازی و هزاران عامل دیگر است.

یک فیلم عامه‌پسند ممکن است در تمام عناصر فوق امتیازهای بالایی به دست آورده باشد و برای ساختش واقعن زحمت کشیده باشند و هزینه و وقت زیادی صرف کرده باشند، حالا اگر یک میلیون نفر این فیلم را دیدن و پسندیدند باعث نمی‌شود این فیلم خز محسوب شود! فیلم مورد نظر ما همچنان به لحاظ کیفی جایگاه بالایی دارد و همچنان عامه‌پسند است. حتا منی که عاشق کارهای تارکوفسکی هستم هم از سینمای هالیوود لذت می‌برم، پس می‌بینید که حتا افرادی که سلیقه‌ی خاص دارند، با اکثریت مردم اشتراکاتی دارند و خیلی راحت از همان چیزهایی لذت می‌برند که عامه‌ی مردم.

و این طوری یک چیزی عامه‌پسند می‌شود.

حالا چرا این کلمه‌ی عامه‌پسند در ذهن بیشتر مردم بد جا افتاده و وقتی می‌شنوند یک چیزی عامه‌پسند است، فرض را بر بی‌ارزش بودن آن چیز می‌گذارند؟

پاسخ این است که چون متاسفانه چیزهای بی‌کیفیت و بد هم عامه‌پسند هستند.

مجلاتی که به زرد محسوب هستند، به لحاظ کار ژورنالیستی و ادبی معمولا ارزشمند نیستند، اما طرفدار دارند.

یک مثال خیلی ساده‌تر، آثار پور*نو* گرافی هم طرفداران زیادی دارند و عامه‌پسند محسوب می‌شوند.

سریال‌های طنز و کمدی که فقط محض سرگرم کردن بیننده ساخته می‌شوند هم عامه‌پسند هستند. البته بحث سر این نیست که صرف سرگرم شدن اشکالی داشته باشد. واقعن هیچ اشکالی ندارد، آدم یک وقتی هم دوست دارد سریال Friends تماشا کند. ولی سریال Friends در وادی کارهای سینمایی خیلی ارزشمند نیست، شش نفر آدم و دو تا لوکشین کل این سریال هفت سیزنی را تشکیل می‌دهد و خب اگرچه اکثر مردم دوستش دارند، ولی کسانی هم هستند که حال نمی‌کنند هفت سیزن خاله‌زنک بازی تماشا کنند. این‌جاست که سریال Friends اگرچه عامه‌پسند و مطرح است، اما کار قوی‌ای محسوب نمی‌شود(نظر شخصیِ بنده)

(من مثال خارجی زدم چون اصولن در سینمای ایران هیچ تخصصی ندارم! من سینمای کشورم را نمی‌پسندم و حال و حوصله‌ی جرو بحث در این باره را ندارم و ترجیح می‌دم فرندز تماشا کنم تا فلان فیلم ایرانی را که شش تا جایزه هم برده!)

اما یک سریال مثل LOST را نمی‌شود با فرندز یا سریال‌های کره‌ای مقایسه کرد. سریال LOST به لحاظ تکنیک‌های سینمایی یک کار ارزشمند و قوی محسوب می‌شود.

فضاپردازی: فرندز را مثال زدم که کل هفت سیزنش دو تا لوکشین بیشتر ندارد(یکی آپارتمان رفقا و یکی هم آن باری که توش دور هم جمع می‌شوند) در سریال لاست گذشته بر محیط جزیره که خیلی خوب کار شده تا واقعی به نظر برسد، ما لوکشین‌های بسیاری را می‌بینیم که در کشورهای مختلف هستند. این یعنی که برای ساختِ این سریال زحمت کشیده‌اند و وقت صرف کردند.

شخصیت‌پردازی: کاراکترهای فیلم خیلی زیاد هستند و در عین حال تمام‌شان پرداخت شده‌اند و متمایز از یکدیگر هستند. تمام کاراکترها شخصیت دارند، گذشته دارند، خلقیات و روحیات متفاوت دارند و هیچ‌کدام مصنوعی و کلیشه‌ای و باورنکردنی نیستند.

تم: تم غالب سریال LOST درام است که تمی عامه‌پسند محسوب می‌شود، ولی دارم فیلم خیلی عالی پرداخت شده، کشمکش‌های درونیِ کاراکترها و روابط‌شان با یکدیگر خیلی خوب درآمده. کارگردان فیلم جی جی آبرامز یک بار درباره‌ی این سریال گفت، این آدم‌ها هر کدام درون خودشان گم شده‌اند(اشاره به اسم سریال که LOST است) و این سرگشتگی و گم‌شدن کاراکترها داخل خودشان چیزی است که به بهترین شکل ممکن پرداخت شده.

جلوه‌های ویژه: اگرچه سریال‌ها معمولن بودجه‌ای محدود دارند و جلوه‌های ویژه در آن‌ها خوب از کار درنمی‌آید ولی در این سریال روی جلوه‌های ویژه خیلی خوب کار شده و هیچ‌کدام از صحنه‌های آن خنده‌دار و مضحک نیست(اتفاقی که در خیلی از سریال‌ها میافتد)

پلات: پلات سریال به نظر من اوج شاهکار آن محسوب می‌شود. نویسندگان و کارگردان این سری آن قدر زرنگ بودند که داستانی بنویسند که برای اقشار مختلفِ سلیقه‌های مردم یک چیزی داشته باشد. درام، اکشن، متافیزیک، علمی‌تخیلی و...

 

خلاصه‌ی کلام این که اگر یک اثری را اکثر مردم دنیا دوست داشتند، نمی‌شود آن را با مجلات زردرنگ و پو*ر*نو گرافی مقایسه کرد، شاید سازندگانش آن قدر زرنگ بوده‌اند که چیزی بسازند که برای تمام سلیقه‌ها یک چیزی داشته باشد.

سریال گمشدگان همچون محصولی است و قطعن سریالی که سه بار جایزه‌ی گلدن‌گلوب را گرفته قابل مقایسه با اوتوچی چی چی مونگا(این یک اسم من درآوردی است) نیست!

 

این را هم بگویم که من به طرفداران سریال‌های کره‌ای توهین نمی‌کنم، آن‌ها طرفداران خودشان را دارند، منتها من در تحقیقات و مشاهداتم به این نتیجه رسیدم که این آثار متاسفانه حرفی برای گفتن ندارند  و در حد همان سرگرم کردن کار می‌کنند که خب سرگرم شدن هم چیز بدی نیست، خیلی‌ها دوست دارند برای سرگرم شدن فرندز تماشا کنند، خیلی‌ها هم سریال کره‌ای.

 

/ 7 نظر / 29 بازدید
بهنامترین

گیر میدادی هی هی هی گیر میدادی.... خداییش آخه کسی که میشینه امپراتور دریا میبینه میاد اینترنت که بیاد وبلاگ تو رو بخونه که بخواد از دستت ناراحت بشه که تو بخوای ازش معذرت خواهی کنی؟؟؟سلام

میفروش

سلام . راستش واسه یه کار دیگه اومدم اینجا ولی دیدم آپ کردی خوندمش راستش من خیلی از فیلم و سریال سر در نمیارم ولی یه نمه ناسیونالیست هستم اینکه میگی فیلم های ایرانی نیگا نمی کنی و ازشون خوش ات نمیاد میدونی یه جورایی تنم مور مور میشه می دونم خیلی توی ساخت فیلم قوی نیستیما ولی خب توقع ندارم یکی از خودمون راجع به فیلمهای خودمون اینجوری بگه ! میدونم شاید حرفم منطقی هم نباشه ولی همونطور که گفتم یه کم رگ و ریشه هیتلری تو وجودمه !. به هر حال خوشحالم که در کلبه شما پرسه میزنم .( راستی تا یادم نرفته به پیام خصوصی سر بزن سوالمو جواب بده . ممنونم ) برقرار باشید . به امید دیدار[گل]

fafa

بررسی جالب و جامعی بود...راستش اره کلمه عامه‌ پسند معادل چیپ بکار می‌ره انگار عامه مردم همه انسان‌های سطحی هستند که آنچه می‌پسندند سطح پایین و بی کیفیت است....ممنون که این بررسی رو مطرح کردی..امیدوارم در استفاده از کلمات و واژه‌ها دقت بیشتری کنیم[لبخند]

طره

سلام دوست عزيز وبلاگ من د وماهي بيشتر نيست كه راه افتاده و در مورد شعر و مسائل ادبي و فلسفي و اجتماعي مطلب مي نويسم. خيلي دوست دارم كه بتونم مخاطب بيشتري داشته باشم -البته تا الان با توجه به نوپا بودن وبلاگ بازديد خوبي داشتم - تا از بعضي از پست هام كه جنبه آموزشي دارن عده بيشتري بتونن استفاده كنن به همين دليل از شما دوست عزيز كه دغدغه ادب و فرهنگ اين مرز وبوم رو دارين خواهش مي كنم كه با لينك كردن وبلاگ من و معرفي اون به ساير دوستان وبلاگ نويس بنده رو در انجام اين وظيفه خطير ياري كنين با اميد موفقيت روز افزون براي شما طره [گل]

نوید

پمن همه ی این مثال ها رو که تو زدی جز سريال های کره ای رو نگاه کردم و میکنم و با حرفت تا حد زيادی موافقم میدونم الان شاکی میشی واسه این حرفم ولی میگم :دی چيزی که هست اینه که این نکته که فرندز با دو تا لکيشن و شش نفر آدم تونست نه سيزن برنامه ی خوب بسازه واسه خودش نقطه ی قوتيه! يعنی نشونه ی قدرت فيلم نآمه و شايد کارگردانی و بازيگريه که تا آخر جذاب بود برنامه شون...

مصطفی مردانی

سلام. متنت را خواندم. راستش دلم می خواهد بگویم عامه پسند بودن ربطی به این ندارد که عده کمی آن سریال را ببینند یا عده بیشتری. درست است که تیراژ کتاب های مؤدب پور به اندازه ای است که سیمین دانشور و دیگر نویسنده های حرفه ای ایران خوابش را هم نمی توانند ببینند. اما اگر یک اثر هنری هم مخاطب خاص را راضی کند و هم مخاطب عام، آن وقت است که برده است. در کارگاه های داستانی که شرکت می کنم، همیشه تا کسی داستانی می نویسد که دیگران نمی فهمند می گوید برای مخاطب خاص نوشتم! من خودم در بعضی از سریال های ابکی تلویزیون هم صحنه ها و دیالوگ هایی می بینم که احساس می کنم واقعاً روی آن کار شده است. و بعد از یه مدت خیلی طولانی از صرفاً فیلم خاص نگاه کردن دست برداشته ام. واقعاً لذتی که در کارهای بزرگان هست را می شود بعضی وقت ها در کارهای به نسبت عامه پسند هم دید. در گوشی می گویم : من از سریال جومونگ لذت می برم.

فرشید

اول بگم که موافقم ، خیلی حرف جالبی زده بودی.. یه چیز دیگه... دیدی بعضی ها رو وقتی یه چیزی رو بهشون معرفی میکنی و تا حالا هیچ چیزی ازش نشنیدن و نمیدونن چی هستء خیلی زود تصمیم میگیرن و نظرشون رو اعلام میکنن و به خیال خودشون علاقه ای به اون اثر ندارن یا به لحن خودشون" با اینجور کارا حال نمیکنن"؟ من واقعاَ نمیدونم چطوری به خودشون اجازه میدنء وقتی که در مورد یه چیزی اطلاعات ندارن، شروع میکنن به کوبیدنش و در موردش نظر منفی میدن[سوال]... همین دیگه، فقط با این کاراشون رو اعصاب آدم راه میرن!!! راستی وقت کردی به من هم سر بزن...