ببینید دوستان این شبهه به وجود نیاد که من دارم می‌گم هر کس علمی‌تخیلی نخونده هیچی حالیش نیست یا همه باید بخونن. خیر حرف من چیز دیگه است. این همه گونه‌ی ادبی داریم، من دارم می‌گم این هم کنار اون‌ها ارزشمنده و طرفدارهای خودش رو داره. من سعدی شناس نیستم، ولی می‌دونم سعدی کی بوده و چه کرده. من شکسپیر نمی‌خونم ولی از ارزش کارهاش مطلعم. شمای نوعی هم که رمان عشقی دوست داری، اوکی دوست داری، این حق مسلمته(درست مثل انرژی هسته‌ای) ولی می‌تونی بدونی که علمی‌تخیلی هم مال بچه‌ها نیست و اونی که به جای رمان عشقی علمی‌تخیلی می‌خونه از تو کمتر نیست. تمام حرف من توی این پست این بود که بگم این گونه‌ی ادبی هم مثل بقیه است. می‌تونه محتوای فلسفی داشته باشه، می‌تونه پیام اخلاقی بده، می‌تونه فقط و فقط صرف سرگرمی باشه و هیچ حرفی هم نزده باشه. منتها این طوری نیست که توی جامعه‌ی ما جا افتاده که این ادبیات مال بچه‌هاست و هرکسی که خوند آدم بی‌کلاسیه.

 

خب، بیایین ببینیم چرا همه‌ی کسانی که هر از چندی یک چیزی می‌خوانند، فکر می‌کنند علمی‌تخیلی مال بچه‌هاست!

چرا؟

چون در ایران مجموعه‌ی آثار ژول‌ورن را تحت آثار نوجوانان منتشر می‌کنند؟ آیا شما علمی‌تخیلی غیر از ژول‌ورن هم دیده‌اید؟ آیا هرگز به خودتان زحمتِ این را دادین که در این فضای بی‌کران که اسمش وب هست، به جای گشتن توی سایت‌های خاله‌زنکی، یک تحقیقی هم در این باره بکنید؟

باید خدمتتان بگم که آقای ژول‌ورن برای بچه‌ها نمی‌نوشته، ایشان در فهرستِ نویسندگانی که تعداد نسخه‌های منتشر شده از آثارشان در سطح جهانی مطرح بوده، سومین نویسنده هستند. یعنی سومین نفری که بیشترین تعداد نسخه از آثارشان به زبان‌های متخلف ترجمه شده و فروخته شده.

مشکل کارهای آقای ژول‌ورن این است که تاریخ مصرفش گذشته. در زمانه‌ای که هر بچه‌ای می‌تواند با استفاده از google Earth هر نقطه از زمین را که خواست ببیند، خواندن از یک جزیره‌ی اسرار‌آمیز شاید به اندازه‌ی قرن هجدهم لذت بخش نباشد. هر چند اگر موهبت تخیل و ذهنی خلاق به شما اعطا شده باشد، بی‌گمان همین حالا هم از خواندنِ متن کاملِ این داستان لذت می‌برید.

دو نکته در منتشر شدن آثار ژول‌ورن برای نوجوانان موثر است. یکی این که آقای ژول‌ورن در زمانه‌ای می‌نوشته که هنوز نوشتن از س*ک*س و دیگر موارد مشکل دار، در ادبیات این قدر باب نشده بوده و در نتیجه حالا برای بچه‌ها و نوجوانان مناسب است.

دوم این که چیزی که در ایران از آثار ژول ورن می‌بینید خلاصه‌ای مثله شده و بی‌ارزش از آثار اصلی اوست که خواندنشان برای بچه‌ها راحت است.

شما که فکر می‌کنید کارهای ژول ورن مال بچه‌هاست، آیا تا به حال چیزی از دومای کبیر خوانده‌اید؟ واقعن فکر می‌کنید نثر آقای دوما خیلی برتر از ژول‌ورن بوده؟ خب دیگر، ما ایرانی‌ها روحیه‌ی تحقیق و تفحص و یادگیری نداریم. هر چی به‌امان گفتند همان است که گفتند.

آقای ژول‌ورن پدر ادبیات‌علمی نامیده می‌شوند، ولی اسم ایشان مترادف نیست با علمی‌تخیلی. علمی‌تخیلی به قول هارلن الیسن، زندگیِ آدمیزاد را در تقابل با تکنولوژی بررسی می‌کند. آیا شما در یک داستان رئال یا یک داستان رومنس می‌توانید به سرنوشت انسان در آینده بپردازید؟ آیا می‌توانید تقابل فرهنگ‌ها، جنگ‌ها، تغییر و تحول ادیان و مذاهب، تغییر و تحول روح و وجدانِ آدمی در گذر زمان را، در یک داستانِ واقع‌گرا و کلاسیک بررسی کنید؟

خیر نمی‌توانید. ادبیات علمی به دلیل ماهیتش بستر بحث‌های فلسفی و اجتماعی و روانشناسانه‌ی بسیار بسیار عمیقی است که بچه‌ها که هیچ، اکثر بزرگ‌سالان هم از پسش برنمی‌آیند. پس لطف کنید نگویید علمی‌تخیلی خواندن از سن ما گذشته!

اگر معرفیِ «کتاب‌های آیا آندروییدها خوابِ گوسفند برقی می‌بینند» و«پایان‌طفولیت» را که در همین وبلاگ گذاشتم با دقت بخوانید، می‌فهمید من از چه چیزی صحبت می‌کنم.

ادبیات علمی، ادبیاتِ به چالش کشیدن ذهن‌های ماست.

من نمی‌گویم داستان‌هایی که در آن فضایی‌ها می‌آیند و زمین را تسخیر می‌کنند و می‌روند، علمی‌تخیلی نیستند، هستند. ما علمی‌تخیلی هم داریم که صرفِ سرگرمی نوشته شده باشد و هیچ بحث و محتوای خاصی نداشته باشد، ولی مگر سایر آثار این طور نیستند؟؟ من که ترجیح می‌دهم ماجراهای یک روبات فراری را بخوانم تا ماجراهای حال به هم زن عشق و عاشقی در کتاب‌های ایرانیِ معروف را.

یعنی شما می‌خواهید ادعا کنید آن ماجراهای خاله‌زنکی و حال به هم زنِ عشق و عاشقی بهتر از علمی‌تخیلیِ کودکان هستند؟؟؟

این لینک‌هایی که کنار وبلاگم گذاشتم برای قشنگی نیستند. این‌ها داستان‌های کوتاهِ منتخب(از دید من هستند) که هیچ‌کدامشان محض سرگرمی و کرکر خنده نوشته نشده‌اند و هیچ‌کدام هم برای زیرشانزده سال نیستند. اگر خودتان را خیلی قبول دارید و خیال می‌کنید خیلی این کاره هستید و از ادبیات سر در می‌آورید، وقت بگذارید و دو سه تا یشان را بخوانید تا بفهمید فرق ادبیات کودک و نوجوان و ادبیات بزرگسال چیست.

 

پ.ن. آدم احساس می‌کند توی این مملکت تلاش برای معرفی یک گونه‌ی ادبی که فقط یک سری کتاب معروف از آن منتشر شده و آن هم به اسم نوجوانان، آب توی هاون کوبیند است! ملت ما یاد گرفتند از فرند فید به عنوان چت باکس استفاده کنند و توی فیس‌بوک عکس‌های مهمانی‌هاشان را بگذارند و با جلدِ کتاب‌های کافکا ژست روشنفکری بیاییند. حتا اگر یک کلمه‌اش را نفهمند!