اصولن بخشی از درست نوشتن، رعایت قواعد رسم‌الخط است. خودم تا وقتی که  مجبور نشده بودم، کارهای خودم توی سایتمون را با رسم‌الخط سایت بنویسم، اصلن به این نکته توجه نکرده بودم. ولی از آن موقع به بعد کم کم توجهم به شیوه‌ی نگارش جلب شد و الان هم به obsession رسم‌الخط مبتلا شدم.

امروز داشتم، یکی از document های فنی را که خودم سه سال پیش نوشته بودم، نگاه می‌کردم و این احساس بهم دست داد که یک انسان بی‌سواد آن داکیومنت را نوشته بوده.

البته، البته من اصلن قصد ندارم این‌جا شعارهای روشنفکرانه بدم که آی فارسی از دست رفت و آی شما که رعایت نمی‌کنید چنین و چنان هستید، منتها قصد دارم بگویم بخشی از درست نوشتن، رعایت کردن شیوه‌ی نگارش است. و این حقیقتی است غیرقابل انکار. رعایت قواعد نگارش، به نوشته شخصیت می‌دهد.

اما من باب خود رسم‌الخط، یک چیزی هست مصوب فرهنگستان ادب فارسی که من اصلن خبر ندارم چیست! چون این رسم‌الخط هم مثل خیلی چیزهای دیگر، محل مناقشات روشنفکری است و هر کسی کمی تا قسمتی اِهه اِهه* باشد، می‌آید ادعا می‌کند که فلان جای رسم‌الخط مصوب فرهنگستان، مشکل دارد و برای خودش یک تبصره می‌زند. بنابراین، این نوشته درباره‌ی مناقشات بی‌پایان رسم‌الخط  هم نیست، و این که آیا "آنها" را باید سرهم نوشت یا جدا.

این نوشته، درباره‌ی سه چهار تا اصل خیلی ساده است که با رعایت کردن آن‌ها(شما اهمیت ندین من جدا نوشتم!)، متن شکیل و مرتب می‌شود. و خدمتتان عرض کنم، بر هر وبلاگ‌نویس و سایت‌نویسی واجب عینی است که این چند مورد را رعایت کند.

الف-جدا نویسی

این‌جا مفهومی داریم به اسم نیم‌فاصله که توی متون الکترونیکی مطرح می‌شه. اگه شما بین دو تا عبارت اسپیس بزنید، بینشون یک فاصله‌ی کاملن قابل مشاهده می‌افته. مثلن همین می‌افته، این‌طوری می‌شه: می افته. اما نیم فاصله، دو تا واژه را بدون این که بین آن دو فاصله‌ای دیده شود، از هم جدا می‌کند.

موراد استفاده‌ی نیم فاصله:

1-می، نمی، همی، همواره جدا از واژه‌ی پس از خود و با یک نیم‌فاصله نوشته می‌شوند.

مثال: می‌رویم، نمی‌خوریم، همی‌گوید.  

شکل غلط: می رویم، میرویم

2-م،ت،ش، مان، تان، شان به واژه‌ی پیش از خودشان می‌چسبند، مگر این که واژه‌ی قبلی به "ی" و یا "ه" ختم شده باشد. در این صورت با یک نیم فاصله نوشته می‌شوند.

مثال: خانه‌ام، خانه‌مان، خانه‌تان. کشتی‌شان، کشتی‌مان

غلط: خانه ام.

3- واژه‌های مرکبی که به صورت جدا نوشته می‌شوند.

مثال: خنده‌دار، طبقه‌بندی، لباس‌فروشی...

جدا نویسی با فاصله:

حرف "به" هموراه جدا و با یک فاصله( خود شخصِ شخیص اسپیس) نوشته می‌شود.

حرف ندا، همیشه از منادا جدا و با یک فاصله نوشته می‌شود. ای خدا، ای مردم...

این و آن همیشه جدا از واژه‌ی پس از خود نوشته می‌شوند، مگر در مورد این‌ها و آن‌ها که محل مناقشات بی‌پایان روشنفکران است!(:دیی)

ب-علائم نقطه‌گذاری:

نقطه، همیشه به واژه‌ی قبل از خود می‌چسبد و با واژه‌ی بعد از خود یک فاصله دارد.

ویرگول همیشه به واژه‌ی قبل از خود می‌چسبد و با واژه‌ی بعد از خود یک فاصله دارد.

گیومه‌ی سمت راست"«"  با یک فاصله از واژه‌ی قبل از خود و بدون فاصله از عبارت داخل خود نوشته می‌شود. گیومه‌ی سمت چپ "»" همیشه بدون فاصله از واژه‌ی داخل خود و با یک فاصله از واژه‌ی سمت چپش نوشته می‌شود.

مثال: آنها گفتند: «ما می‌رویم» و رفتند.

برای نقل قول همیشه از گیومه استفاده می‌شود.

ج. ی‌ کوتاه یا بلند بدل از کسره در کلماتی که به "ه" ختم می‌شوند. در این کلمات به جای همزه از ی استفاده می‌شود.

مثال: خانه‌ی، مدرسه‌ی

د:رعایت فونت

این مورد شاید خیلی مهم به نظر نرسد، ولی هست. در اینترنت تنها فونت فارسی که کاملن برای خواندن مناسب است، فونت تاهماست. فونت‌های آریال و تایمز ریز هستند و برخی حروفشان کاملن مشخص نیست.

فونت رسمی، برای کتاب و به طور کلی رسانه‌ی چاپی، لوتوس است.

خب با رعایت این چند نکته، بدون این که به دام مناقشات روشنفکرانه من باب رسم‌الخط بیافتیم، می‌توانیم درست و مرتب بنویسم.

برای درج نیم‌فاصله در محیط ویرایشگر پرشین بلاگ، Shift+space عمل می کند. در محیط‌های غیر از پرشین بلاگ می‌توان از برنامه‌ی اپن سورسِ persian traylayout استفاده کرد.

تری‌لی‌اوت را از این‌جا دریافت کنید.

* اهه اهه لفظی است که به آدم‌هایی اطلاق می‌شود که فکر می‌کنند خیلی یک چیزی هستند و دائم در حال اظهار فضله(با فضل فرق می‌کند) هستند.